Foto

Langdurig zitten tegengaan, bijvoorbeeld door staand het huiswerk te oefenen

Effecten van sport en bewegen op leerprestaties van kinderen

Sport en bewegen hebben positieve invloed op gezondheid en leerprestaties van kinderen. Wat is de wetenschappelijke stand van zaken? Er zijn steeds meer aanwijzingen dat je met extra beweging op school de leerprestaties van kinderen kunt verbeteren.

Er is de afgelopen decennia veel onderzoek verricht naar de relatie tussen sport en bewegen en leerprestaties. Een uitgebreid overzicht van nationale en internationale wetenschappelijke studies op dit gebied vind je in Effecten van sport en beweging op de basisschool. Voorstudie naar de relatie tussen sport en bewegen op school en schoolprestaties (Mulier Instituut, november 2014).

Relatie bewegen en schoolprestaties (nog) onduidelijk
Conclusies van de Mulierstudie: het is (nog) niet duidelijk of er een positieve causale relatie bestaat tussen sport en bewegen op school en schoolprestaties. Dat komt omdat de resultaten van de onderzoeken niet eenduidig zijn en omdat veel onderzoeken een te korte periode en/of een te kleine onderzoekspopulatie bestrijken. Er is dus kwalitatief beter en langduriger onderzoek nodig. Daarbij moeten onderzoekers ook nadrukkelijk kijken welke frequentie, intensiteit, duur en type activiteit het meeste effect sorteren. Sport en bewegen hebben wel heel duidelijk positieve effecten op de hersenstructuur en executieve hersenfuncties, op motorische en beweegvaardigheden en op fitheid, die voor het leren allemaal van belang zijn. Het bewijs voor andere relaties is er ook, maar dat is nog licht of zwak.

Het is onmogelijk om alle onderzochte relaties en effecten hier weer te geven, maar onderstaand geven we er een aantal weer waar krachtig bewijs voor is:

Op hersenstructuur en executieve functies

  1. verbeterde doorbloeding hersenen
  2. verhoogde aanmaak zenuwcellen
  3. toename verbindingen tussen zenuwcellen
  4. verhoging aantal hersenstofjes (dopamine, adrenaline, BDNF)
  5. gebruik zelfde hersengebieden voor bewegingsactiviteiten en effectief, doelgericht leren.

Op aandacht en concentratie

  1. Licht bewijs voor verbeterde aandacht, concentratie, motivatie en gedrag in de klas. Onderzoek voornamelijk gebaseerd op sport en bewegen in de pauze en in de klas.

Ook is er licht bewijs voor vermindering van schoolverzuim en -uitval door een positievere houding, meer motivatie en meer betrokkenheid t.a.v. school (op het voortgezet onderwijs).

Namens het Welten-Instituut van de Open Universiteit verrichte Martin van Dijk onderzoek onder HAVO- en VWO-scholieren. Conclusie: fysiek actieve adolescenten presteren beter op aandachtstaken, maar halen geen hogere schoolcijfers. Een andere uitkomst is dat meisjes die naar school lopen of fietsen, beter presteren dan meisjes die met de auto of de bus komen. Van Dijk promoveerde in september 2015 op zijn proefschrift ‘Physical activity, cognitive performance and academic achievement in adolescents’.

Toepassing in de onderwijspraktijk om leerprestaties te verbeteren
Voldoende wetenschappelijk bewijs of niet; in de praktijk zijn scholen al jarenlang bezig om de positieve effecten van sport en bewegen op leer- en schoolprestaties te benutten. Dat gebeurt op vier verschillende manieren, die je ook met elkaar kunt combineren:

  1. Meer bewegen voor en/of na het leren; bijvoorbeeld meer gymlessen of de dag beginnen met een half uur bewegen.
  2. Bewegend leren: stof oefenen terwijl de leerlingen bewegingen maken.
  3. Korte beweegbreak (energizer) tussen de lessen door.
  4. Sedentair gedrag (langdurig zitten) tegengaan, bijvoorbeeld door kinderen staand te laten werken.

Politiek draagvlak
Het aantal scholen dat sport, bewegen en leren met elkaar verbindt, neemt gestaag toe. Dat biedt de wetenschap ook vanuit de praktijk steeds meer draagvlak om verder bewijs te verzamelen. Vanuit de landelijke overheid is die er al, want die gaf de opdracht voor de literatuurstudie van het Mulier Instituut en stimulans voor verder onderzoek. Ook bij gemeenten neemt de belangstelling toe.


Hiske Blom, GGD Gelderland-Zuid, Wed Apr 04 2018 16:19:51 GMT+0200 (CEST)


Hiske Blom Fri Jun 15 2018 16:48:39 GMT+0200 (CEST)
Bedankt voor het gebruiken van mijn artikel. Zeer goed verwerkt en uitgewerkt!